Ana Sayfa » Gebelikten Korunma » Rahim İçi araçlar

Rahim İçi araçlar

Rahim İçi araçlar

Halk arasında spiral diye adlandırılsa da günümüzde spiral şekilli olanlar kullanılmamaktadır. Rahim içi araçları bakırlı ve hormonlu olarak sınıflamak doğru olacaktır.

Bakırlı rahim içi araçlar

Şekilleri ve yerleştirilmeleri farklı olsa da hepsi üzerlerinde bakır taşırlar. Bakır zaman içinde azar azar rahim içine yayılır ve spermler için öldürücü bir ortam oluşturur. Gebeliği önleme başarısı %98 civarındadır.  Rahim içi embryonun (döllenmiş yumurtanın) tutunması için uygunsuz hale gelir. Taşıdıkları bakır miktarına göre etkinlik süreleri değişir. Ancak eczanelerde bulunan ve en sık kullandığımız rahim içi araçların (Nova T, Multiload, Gynefix gibi) kullanım süresi 5 yıldır. İstenildiği zaman kolaylıkla çıkarılır ve fertilite (üreme yetisi) hemen geri döner. Her yaşta güvenle kullanılabilir. Genellikle inanılanın aksine, genital enfeksiyonu olmayan ve enfeksiyon bulaşı için yüksek risk taşımayan çocuk doğurmamış kadınlar da kullanabilir. Kana geçen bir bileşen olmadığından emzirirken kullanılabilir, başka organların işleyişini etkilemez, kilo aldırmaz veya verdirmez. Ultrasonografi ve röntgen ile görüntülenebilir.

Takılması için en uygun zaman adetin son günleridir. Gebelik olmadığı bu dönemde kesin olarak bilinir ve takılma daha kolay olur. Ancak kanda gebelik testi ile gebelik olmadığı kesinleştirilerek ayın herhangi bir döneminde de takılabilir. Hatta korunmasız cinsel ilişkiyi takip eden 5 gün içinde takılırsa o ilişkiden gebelik oluşmasını da engeller. Doğum ve sezaryenin hemen sonrasında takılabileceği gibi yer değiştirme ve düşme riskini en aza indirmek için 40 çıktıktan sonra takmak daha uygun olur. Süresi dolduğunda çıkarılıp ara vermeden aynı zamanda yenisi takılmalıdır.

Yerinden kayması, düşmesi veya karın içine kaçması oldukça nadirdir. Vajina içine sarkan iplerinin hissedilmemesi veya normalden uzun hissedilmesi şüphe uyandırmalı ve bir uzmanla irtibata geçilmelidir.

Olası yan etkileri

- Adet kanamasının süresini ve miktarını arttırır.

- Takılmayı takip eden haftalarda lekelenme tarzı ara kanamalar ve hafif bel ağrısına yol açabilir.

  • Rahimde doğuştan gelen şekil bozukluğu olanlar
  • Cinsel yolla bulaşan genital enfeksiyonlar için yüksek risk taşıyanlar
  • Adet kanamaları uzun süren veya fazla miktarda olanlar

için uygun değildir.

Levonorgestrel içeren rahim içi araç (Hormonlu spiral, Mirena)

Boyut ve şekil olarak bakırlı RİA lara benzemekle beraber bakır yerine bir progesteron türevi olan levonorgestrel taşır. 5 yıl süreyle ve %99 başarıyla gebelikten korur. Yavaş yavaş saldığı hormon az miktarda dolaşıma da geçer ancak asıl etkisini rahim iç zarını (endometrium) inceltip embryonun tutunmasına uygunsuz hale getirerek yapar. Rahim ağzındaki mukus tıkacını kalınlaştırarak spermlerin geçişini zorlaştırır. Ovulasyonu (yumurta çatlamasını ) da kısmen baskılar. Endometriumu incelttiği için adetle kan kaybını ve adet sancılarını azaltır. Endometrial hiperplazi (kalınlaşma) ve kansere karşı koruyucudur. Her yaşta ve istenilen süre kullanılabilir. İlk yılın sonunda adet kanamaları oldukça azalabilir, hatta kaybolabilir. Ancak bu menopoz değildir çünkü yumurtalıklar (overler) hormon salgılamaya devam etmektedirler ve Mirena çıkarılırsa adetler tekrar eski düzenine ve miktarına döner. Ayrıca kan kaybının azalması faydalıdır ve kansızlığın (aneminin) önlenmesine ve demir depolarının dolmasına katkı sağlar. “İçeride kirli kan birikmesi” söz konusu olmaz çünkü adet kanaması biriken bir kirli kanın atılması değildir. Endometriumun üst tabakası yenilenirken dökülür ve açık kalan damarlardan kan sızar. Adet kanaması bu şekilde oluşur. Endometrium Mirena etkisiyle çok inceldiğinde kanama ve dökülme olmaz, bu yüzden adet kanaması da ya çok az olur ya da hiç olmaz. Bazen lekelenme tarzı ara kanamalar olabilir. Muayene ve ultrasonografi ile over kisti, diğer vajinal kanama nedenleri ve Mirena nın yeri açısından bir kontrol yapıldıktan sonra ilaç tedavisi ile bu sorunu çözülebilir, Mirena nın çıkarılmasını gerektirmez.